Makale

Mükellefler Açısından Bir Kolaylık – Mali Tatil (2) (11.07.2008)

mali tatil2Daha önceki yazımızda mali tatilin SSK açısından mükelleflere sağladığı kolaylardan bahsetmiştim. Bu yazımda uygulamanın sağladığı diğer faydalardan ve kapsam dışı uygulamalardan bahsedeceğim.

A) 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu ile 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa tabi sigortalıların mali tatil kapsamına giren iş ve işlemleri:

1. Giriş Bildirgesi yönünden

Mükelleflerin sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kuruma verecekleri giriş bildirgesiyle kayıt ve tescillerini yaptırmaları gerekmektedir. Sigortalılar, aylık gelir basamaklarından ilk on iki basamağından dilediğini seçmekte ve bu seçimini en geç üç ay içinde ilgili Bağ-Kur İl Müdürlüklerine (Devredilen) verecekleri giriş bildirgesi üzerinde veya dilekçeyle bildirmektedirler. Buna göre, söz konusu bildirimlerin yasal olarak yapılması gereken sürenin son gününün (üç aylık sürenin bitim tarihinin) mali tatile rastlaması halinde, bildirim süresi, mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzayacaktır.

2. Sigortalılığın sona ermesinin bildirilmesi yönünden

Sigortalılıkları sona erenlerin, sigortalılıklarının sona erdiği tarihten itibaren üç ay içinde ilgili Bağ-Kur İl Müdürlüğüne (Devredilen) başvurarak kayıtlarını sildirmek zorundadırlar. Buna göre, söz konusu bildirimin yasal olarak yapılması gereken sürenin son gününün (üç aylık sürenin bitim tarihinin) mali tatile rastlaması halinde, bildirim süresi, mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzayacaktır.

3. Askerlik borçlanması bedelinin ödenmesi yönünden

Bağ-kur’a tabi olup askerlik borçlanması talebinde bulunanlar, talep tarihinde bulunduğu basamağın prim tutarları üzerinden hesaplanan borçlanma bedelini, hesaplanan borç tutarının kendilerine tebliğ edildiği tarihinden itibaren altı ay içinde ödemeleri gerekmekte olup, borçlanma bedelinin yasal süresi içinde ve tam olarak ödenmemesi halinde, askerlik borçlanması geçersiz sayılmaktadır. Buna göre, askerlik borçlanma bedelinin yasal olarak ödenmesi gereken sürenin son gününün (altı aylık sürenin bitim tarihinin) mali tatile rastlaması halinde, ödeme süresi, mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzayacaktır.

4. İdari para cezası yönünden

Kanunlarda belirtilen tescil ve sigortalılığın sona ermesi ile ilgili yükümlülüğe uymayan sigortalılar hakkında uygulanan idari para cezasına karşı sigortalılar gerekçesini belirtmek suretiyle kendilerine tebliğ edilen idari para cezasına karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde itiraz edebilmektedirler. Ayrıca, aynı madde uyarınca on beş gün içinde haklarında tahakkuk ettirilen idari para cezasına karşı itiraz etmeden bu cezanın üçte ikisini ödeyen sigortalıların, borçlarının üçte biri terkin edilmektedir. Buna göre, peşin ödeme ve itiraz için yasal olarak belirlenen onbeş günlük sürenin son gününün mali tatile rastlaması halinde, bu süreler mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzayacaktır.

5. İsteğe bağlı borçlanma talebi yönünden

1479 sayılı Kanunun Ek Geçici 4[LINK=http://www.muratyasar.org/malitatil082.html#_ftn1]\[1][/LINK]üncü maddesi uyarınca isteğe bağlı sigortalı olanlardan, 4/5/1979 tarihinde, kadınlarda 40, erkeklerde 45 yaşını geçenlerin, sigortalı oldukları tarihten geriye doğru 10 yıllık sürenin tamamını, sigortalılığın tescil tarihinden itibaren bir yıl içinde talepte bulunmak kaydıyla borçlanabilmektedirler. Buna göre, söz konusu bir yıllık sürenin son gününün mali tatile rastlaması halinde, talep süresi, mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzayacaktır.

Yine aynı madde uyarınca isteğe bağlı sigortalıların borçlanma primlerini, sigortalılığın başlangıç tarihinden itibaren iki yıl içerisinde ödemeleri gerekmektedir. Buna göre, kanunda isteğe bağlı borçlanma bedelinin ödenmesi için öngörülen iki yıllık sürenin bitim tarihinin mali tatile rastlaması halinde, borçlanma bedelini ödeme süresi, mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzayacaktır.

B) 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa tabi işverenlerin mali tatil kapsamına giren iş ve işlemleri:

1. İşten ayrılma bildirgesi yönünden

4447 sayılı Kanunun 48 inci maddesi uyarınca işverenlerin, hizmet akdi aynı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen hallerden birisine dayalı olarak sona ermiş olan sigortalılar hakkında, işten ayrılma bildirgesini düzenleyerek, on beş gün içinde Türkiye İş Kurumuna göndermeleri gerekmektedir. Buna göre, söz konusu on beş günlük sürenin son gününün mali tatile rastlaması halinde, bu süre mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzayacaktır.

2. İdari para cezası yönünden

4447 sayılı Kanunun 54 üncü maddesi uyarınca uygulanan idari para cezalarına karşı işverenlerce yedi gün içinde Türkiye İş Kurumunun ilgili müdürlüğüne itiraz edilmesi veya aynı sürede ödenmesi gerekmektedir. Buna göre, söz konusu sürenin son gününün mali tatile rastlaması halinde, bu süre mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılacağından, peşin ödeme indirimi ve taksitlendirme bu şekilde tespit edilen yasal ödeme süresi esas alınarak uygulanacaktır.

C) 4857 sayılı İş Kanunu ve 2821 sayılı Sendikalar Kanununa tabi işverenlerin mali tatil kapsamına giren iş ve işlemleri:

1. 4857 sayılı Kanun kapsamına giren nitelikte bir işyeri kuran, devralan, çalışma konusunu kısmen veya tamamen değiştiren, herhangi bir sebeple faaliyetine son veren ve işyerini kapatan işverenin, bu durumu, bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür. Buna göre, söz konusu sürenin son gününün mali tatile rastlaması halinde, bu süre mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılacaktır.

2. 2821 sayılı Kanunun 62 nci maddesi uyarınca işverenler, işe aldığı veya herhangi bir nedenle hizmet akdi sona eren işçileri, izleyen ayın 15’ine kadar aylık bildirimlerle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirmekle yükümlüdürler. Buna göre, söz konusu sürenin son gününün mali tatile rastlaması halinde, bu süre mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılacaktır.

3. 4857 sayılı Kanun kapsamında uygulanan idari para cezalarının işverenler tarafından tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde ödenmesi gerekmektedir. Buna göre, yedi günlük sürenin son gününün mali tatile rastlaması halinde, bu süre tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzayacaktır. Bu durumda, peşin ödeme indirimi ve taksitlendirme bu şekilde tespit edilen yasal ödeme süresi esas alınarak uygulanacaktır.

D) Mali Tatil Kapsamına Girmeyen Uygulamalar:

1. 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı 29/7/2003 tarihli ve 4958 sayılı, 22/2/2006 tarihli ve 5458 sayılı Kanunlara göre 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi işverenlerin yapmakla yükümlü oldukları beyan, bildirim ve ödemeler mali tatil kapsamına girmediğinden, anılan Kanunlardan kaynaklanan yükümlülüklerin ve işlemlerin (dava açma süresi dahil) bu Kanunlarda yer alan yasal süreler içinde yerine getirilmesi gerekmektedir.

2. İş kazası ve meslek hastalığı olaylarının bildirimine ilişkin Sosyal Sigortalar Kurumu Vizite Kâğıdı (sigortalıya ait), iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde işverenlerce düzenlenmesi gereken Sosyal Sigortalar Kurumu Vizite Kâğıdı (sigortalıya ait) ile Sosyal Sigortalar Kurumu Vizite Kâğıdı (sigortalının eşi ve geçindirmekle yükümlü olduğu çocuklarına ait), Sosyal Sigortalar Kurumu Sağlık Belgesi (sigortalının eşi ve geçindirmekle yükümlü olduğu çocukları ile ana ve babasına ait), e-bildirge uygulaması kapsamında işverenlerce internet ortamında Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilen sigortalı hesap fişi, sigortalının istirahat belgesinde gösterilen tarihlerde işyerinde çalışmadığına dair işverenlerce düzenlenen belge, sigortalı bildirim belgesi, prim ödemelerini kendileri yapan 506 sayılı Kanuna tabi sigortalıların yaptığı bütün iş ve işlemler mali tatil kapsamına girmediğinden, bunlara ilişkin yükümlülüklerin önceden olduğu gibi yasal süresi içinde yerine getirilmesi gerekmektedir.

3. 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanununa tabi sigortalıların bu Kanun uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumunun ilgili birimine vermek zorunda oldukları İstek ve Tescil Belgesi ile prim ödemelerine ilişkin yükümlülükler mali tatile denk gelmediğinden, söz konusu yükümlülüklerin anılan Kanunda öngörülen yasal süreler içerisinde yerine getirilmesi gerekmektedir.

4. 5604 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde bu maddede belirtilen kanunlara tabi işverenlerin ve sigortalıların yapmakla yükümlü oldukları beyan, bildirim ve ödemeler kapsama alındığından, mali tatil süresi içinde sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasına yönelik denetim, kontrol, tespit, tarama yapılabilecek, yine kayıt ve belgelerin ibraz edilmesine yönelik tebligat yapılabilecektir.

Ancak, kayıt ve belgelerin ibraz edilmesi için verilen sürenin son gününün, mali tatile rastlaması halinde, kayıt ve belgelerin, mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün içinde ibraz edilmesi durumunda, kayıt ve belgelerin ibrazına ilişkin yükümlülüğün yasal süresi içinde yerine getirildiği kabul edilerek, idari para cezası uygulanmayacaktır.

5. 4857 sayılı İş Kanunu ve 2821 sayılı Sendikalar Kanununa tabi işverenlerin işyerlerinde meydana gelen iş kazasının ve tespit edilecek meslek hastalığını Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğüne bildirme yükümlülüğü ve işverenin, toplu işçi çıkarmak istediğinde bunun en az otuz gün önceden bir yazı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğüne ve Türkiye İş Kurumuna bildirme yükümlülüğü hakkında mali tatil hükümleri uygulanmayacağından, bunlara ilişkin yükümlülüklerin yasal süresi içinde yerine getirilmesi gerekmektedir.

6. 506, 2821, 4447, 4857, 1479, 2926, 6183 sayılı Kanunlar gereğince ilgili kurumlarca gönderilecek tebligatlar ile sigortalılar veya işverenler tarafından açılacak davalarda dava açma süreleri mali tatil kapsamına girmediğinden, söz konusu iş ve işlemler ilgili Kanunlarda öngörülen süreler içerisinde yerine getirilecektir.

Bu yazımızla birlikte Mali Tatil Uygulamasının kurumlara sağladığı faydaları, hangi uygulamaların bu kapsamda değerlendirilebileceği, hangilerinin ise değerlendirilemeyeceğine ilişkin konuları ele alıp bu konuya ilişkin yazımızı noktalamış bulunmaktayız.